Spinoza en de emoties

25 maart- 20.00 uur- De VU Boekhandel

Hoe zit het met de relatie tussen lichaam en geest? Klopt de uitspraak 'Een gezonde geest in een gezond lichaam' eigenlijk wel? En wat zijn emoties dan precies?


Wim Lintsen vertelt hoe de leer van Spinoza nog steeds een rol speelt in het moderne emotieonderzoek, en gaat in op de relatie tussen lichaam en geest. Lintsen is ingenieur en filosoof en verzorgt cursussen aan HOVO-instituten
(Hoger Onderwijs Voor Ouderen)

Filosoferen over Eindeloos bewustzijn

Het lijkt wel of Van Lommels bestseller Eindeloos bewustzijn de wereld in tweeën deelt. Óf mensen zijn er helemaal door geraakt. Óf ze bestrijden het te vuur en te zwaard. Dit boek neemt voor het eerst een aantal filosofische en medisch-ethische thema’s van Eindeloos bewustzijn serieus onder de loep.

Aan de orde komen onder meer Van Lommels spirituele visie op het bewustzijn. Wat zijn de voordelen van zijn antimaterialistische opvattingen en wat kun je ertegen inbrengen? Kun je, zoals Van Lommel doet, op basis van empirisch onderzoek uitspraken doen over het leven na de dood? En wat zijn de consequenties van Eindeloos bewustzijn voor de gezondheidszorg?

Kan het denken van Augustinus worden beschouwd als de bron van het moderne individualisme?
Augustinus heeft een enorme invloed gehad op de Westers filosofie. Deze lezing biedt een inleiding in zijn denken, en laat zien op welke wijze hij heeft bijgedragen aan de moderne visie op de mens als persoon.
In zijn werk Alleenspraak vraagt hij zich af “Wat wil je nu eigenlijk weten?”, waarop hij zelf antwoordt: “God, en de ziel”. Deze uitspraak staat in direct verband met de centrale plaats die het menselijke ‘ik’ in de moderne filosofie wordt toegekend. Vooral zoals Descartes met zijn beroemde stelling “Ik denk, dus ik besta” dezelfde vraag beantwoordt.
In deze lezing zal de stelling worden verdedigd dat de centrale plaats die ‘de liefde’ in zijn denken inneemt, elk individualisme uitsluit.

Gerben Groenewoud (1940) doceert middeleeuwse wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit.
Tevens coördineert hij de succesvolle cursus 'Wijsbegeerte en spiritualiteit' die onder auspiciën van de Faculteit Wijsbegeerte aan de VU gegeven wordt.

25 februari om 20:00 - VU Boekhandel

Andere visies op het bewustzijn

Zijn tellen, meten en analyseren de enige echte bronnen van kennis? Of beschikken we over andere, maar even betrouwbare, vermogens om de werkelijkheid te kennen? Rosalie de Wildt vergelijkt de gedachten van de cardioloog Pim van Lommel met die van de Franse filosoof Henri Bergson over het bewustzijn.

In zijn boek Eindeloos bewustzijn pleit cardioloog Pim van Lommel voor een ruimere opvatting van ons bewustzijn. Volgens hem nodig om een verschijnsel als ‘bijna-doodervaringen’ (BDE) te kunnen verklaren. Traditionele wetenschap faalt hierin. Pim van Lommel is niet de enige met een afwijkende visie op de menselijke geest. Volgens de Franse filosoof Henri Bergson (1859-1941) maken de hersenen keuzes die erop gericht zijn om te overleven. Maar behalve dit analyserend vermogen is er volgens Bergson meer: intuïtie.

Rosalie de Wildt studeerde filosofie aan de Vrije Universiteit. De Wildt publiceerde, samen met anderen, over de ideeën van Van Lommel in de bundel ‘Filosoferen over eindeloos bewustzijn’ (2009).

donderdag 28 januari 2010
VU Boekhandel, De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam
Toegang gratis

Een lezing van filosoof Eric Ettema over het geven van betekenis aan de dood

Voor velen sluiten leven en dood elkaar uit: als je leeft ben je niet dood en als je dood bent leef je niet. We kunnen de dood dus niet kennen; in ieder geval niet door middel van ervaring. De dood kan dus geen betekenis voor ons hebben. Als we de dood niet kennen door de ervaring, kunnen we haar dan kennen door onze sterfelijkheid? Maar weten dat je sterfelijk bent, levert nog geen kennis op van de dood zelf.


Hoe verhoudt de mens zich tot het niets van de dood? In zijn lezing laat Eric Ettema middels verschillende filosofische betekenissen zien hoe de mens toch betekenis kan geven aan het niets van de dood. De betekenis die we aan de dood geven is in zijn visie van groot belang voor een goed leven. Maar is die betekenis ook toereikend voor een goed levenseinde?

Eric Ettema is filosoof/ethicus en werkzaam als onderzoeker bij de afdeling Metamedica van het VU Medisch Centrum. Hij schrijft een proefschrift over de eenzaamheid van sterven. Ettema publiceerde eerder over dit onderwerp in Encyclopedia of Death and the Human Experience (2009) en Wat is wijs? Reflecties op spirituele vorming (2007).

Waar en Wanneer?

‘Kopstukken’ – gesprekken met bekende wetenschappers over hersenen en bewustzijn

Na het succes van zijn eerste boek Over de kop – Fascinerende vragen over het brein duikt neurobioloog Jeroen Geurts van VU medisch centrum in zijn tweede boek Kopstukken opnieuw in de geheimen van ons brein. Hij bezocht nationale en internationale kopstukken uit de wereld van het hersenonderzoek, zoals Oliver Sacks en Nobelprijswinnaar Rita Levi-Montalcini, om hen aan de tand te voelen over filosofische dilemma’s in hun vakgebied. Hebben wij mensen eigenlijk wel een vrije wil? Kunnen we ‘de geest’ helemaal vanuit de hersenen verklaren? En kan de hersenwetenschap bewijzen dat God niet bestaat?

Kopstukken is een unieke combinatie geworden van een wetenschappelijk reisverslag met biografische en uiterst persoonlijke elementen. Het is een evaluatie van de grote filosofische vraagstukken binnen het hersenonderzoek, maar bovenal een aanstekelijke ontdekkingsreis door de fascinerende wereld van de hersenen.

Op meeslepende wijze discussieert Jeroen Geurts met zijn gesprekspartners, waarbij zijn enthousiasme over en nieuwsgierigheid naar deze dilemma's van de pagina's spat. De vraag wat wetenschappers succesvol maakt vormt een rode draad in deze gesprekken. Ook het populariseren van de wetenschap - en de uitdagingen die dat met zich meebrengt - speelt een belangrijke rol in Kopstukken.

Op zijn wervelende reis door de geheimen van het brein, volgen we Geurts op de voet naar onder andere de stokoude, maar nog steeds zeer scherpe, Nobelprijswinnares Rita Levi-Montalcini, de beminnelijk verstrooide professor Oliver Sacks, Richard Dawkins, de gereserveerde Engelsman die het nóg een keer uitlegt, en bewustzijnsfilosoof Daniel Dennett, die het raadsel al lang heeft opgelost. De geïnterviewde wetenschappers geven verrassend eerlijke, soms zelfs controversiële, antwoorden.

Interview door wetenschapsjournalist Koos Neuvel in de VU-boekhandel.

Donderdag 15 oktober | aanvang 20.00 uur: Lezing & signeersessie in de VU Boekhandel

De website van Jeroen Geurts